Romanes

“Pala shel bersh avla majlasho kodol kampanyi, so akanak keren angla o diskriminaciovo“

2012. január 31. | Forgács Marietta

kerdyilas ande Romani tha po Balkani
Andi oficija, kaj o Ciprian Necula kerel butyi, pe sako than si variso andi soba: kucha, hajina, notebook, lyuvava, thaj but-but dulmutane trabi. “nashtig pav kathe thuvali” – phenel sar beshel kaj e mesalya, thaj peski faca buzhangli asajimo si. Pala kado sigo opre lel jekh lyuvava, thaj lelpe the phabarel. Pe pesko gad o Gogol Bordello si, na ande rajkane gada si opre urade. Sar kothe beshel le manusheske voja avelé te vorbisarel lesa.

O Ciprian Necula jekh rom anda Bukaresht, kon na kade dikhel avri sar kaver rom, kas e media kamel ande te sikavel. Ande Themeski Politikaki thaj Guvermentoski Shkola (SNSP) sityilas, maj kaj o Europako Komitato (EBESZ) kerdas butyi. Akanak voj o shertuno. Si leske jekh cego, thaj doktoro avla anda antropologia. Tranda thaj duj bershengoj, tha ande pesko trajosko deshefta bersh kodo xojajlas, voj chi na rom. „Nas ketsavi butyi, sostar shaj phendemas akarkaske, hoj me rom sim. Vi mange sas angla istonipe, sar kaver zhenenge.”- phenel amenge. Kana deshoxto bershengo kerdyilas opre lelas, hoj chi trubul te lazhalpe, khatar avilas. Akanak aba shefto kerel ekh palasztinonesa soske KCMC lesko anav-i. jekh ketcavo programo keren, so le romenge zhutil, hoj pale butyi zhanen te keren.

Sar zhutis le romenge?
O Romano Kher jekh progtamo, so zor del le romane butyarenge, hoj kodo te keren, soste majfeder hatyaren ande pesko intergo trajo. Aba chi trubul khanikaske petalo, misto kado bokhajven le sastrara. De te ande te iskirisaras len pe jekh kurzushi, atunchi numa kaver traba keren, na kodo sar kinen thaj bikinen. Ande kado programo desh rom si, thaj von kashtesa, rupesa, thaj xarkomasa keren butyi. Vi jekh internetoski rig kerdam lenge, e mesteshukarbutiq.ro, kaj online bikinen penge traba.

Kaver romenca khetane bashaves….
O Romano ButiQ gruppo atunchi rakhlam avri kana o Romano Kher programosa kerdam butyi, hoj nyevo drom te rodas le romane bashjipeske. Si ande leste balkani rock, funk, reggae, tahj vi punk. But bashavara manea kheldas anda leste. Trubundas lenge jekh cerra vrama, thaj inke v’akanak shaj hatyaras soski muzhika bashadine varikana, de aba lashi muzhika dyilaben. Kado jekh nevo shtilushi thaj sakon kamen te ashunen le. Manea bashaven, de na romani muzhika. O Romano ButiQ neve gilyanca kamen zor te den le phurane romane muzhikake.

Ando septemberi kerdine jekh demonshtraciovo angla o Cotroceni-dyiz, thaj manglan hoj o Traian Basescu, le themesko prezidento, thaj kaver politikusha majbut patyiv te den le romenge. Kado sas pe kodo lil so perdal dan lenge: ”O balo balo ashol, sajekhi kon si lesko dad, thaj leski dej.” Sar hatyardan kado?
Basescu presidento vatyisajlas, hoj Romania misto le rom nashtig ushtyaven ande Schengen-thema. Bristerdas kodo hoj pe granyici naj dosta ketana, hoj le mujalen tele te potyinen pej krisa, thaj amen le romen cipisardine avri doshalenge.
Kodo iskirindem tele: te den chachimo, na xoxaven! Te zhan ande Țăndărei, vaj ande Călărașiba zhanen hoj kothe nashaven le shejan, thaj mangajipe si, de te na dikhen amen nasul manushenge.
Vi Basescu zhanen kado, thaj vi kodo hoj le shingale chi keren kodi butyi, so trubunos.
But zhenen xutyilen tele, de pala kado vi munkenle. Kodo chachoj, hoj si unyi desh rom ande Franciako them, ande Italia, thaj kaj le finnura, save choren, maren, thaj zhungales trajon peske trajura. Kodoj o gindo, hoj le rom sama len.

But bersh si pala tyiro dumo so misto o angla istonipe kerdan butyi. Dikhes, hoj kaver kerdyilas variso mashkar le zhene?
Panzhshla bersh nachilas, hoj jekh mentalitashi krdyilas angla le rom: kanagodi tele dikhlineame le gazhe, sluga samas, vaj deportalineame. Hoj so avla pala kado hel bersh? Majd dikhasa. Kado jekh lungo-lungo butyi, so jekhatyaripe, thaj kommunikacio anel lesa.

Patyas ande kodo hoj le romane grupponge naj lasho o pasha torydipe?
Le rom opportunishti. Ke o chorripe kado kerel amenca. Shaj te phenav variso. Ande Dumbrăveni, ande Sibiu medya sako romano shavoro – karing panzhshela – ande kaver shkola phiren. Misto kodo, ke romanes vorbin. Lenge deja, thaj dada baxtalej, ke ande shkola penge shavora tate xabe shaj xan, thaj vi jekh cerra love, ke sityon.
Le deshushtar bershenge shave thaj sheja chi zhanen chi te iskirin, chi te dyinen. Numa rajzolin. Naj shanso lenge hoj majdur te sityon. Ande trubunos te phandavavas kadale shkoli, ke pe but-but generaciovo chi kamen te lasharen pengo trajo.

Ande Romania pe sako than trubunos o integraciovo, thaj butfale shtartegia?
Me kodo gindij, nashtig vorbisaras pa le roma kade, hoj sar ekh jekhipe, ke deshoxto fale gruppura si mashkar amende, butfale tradiciovosa.
Me numa anda kodo patyav, hoj ande sako foro, ande sako gav kaver thaj kaver ideja trubuj. De le foronge, thaj gavenge shertune, raja kado chi erdeklij, ke lenge numa o voksho trubuj amendar. Jekh godyaver voksholovo na jekha glazhake ulajeske del kothe pesko voksho.

Dikhes ketsavo gindo sostar chi avena avri chikana le rom thaj le gazhe?
Patyivales? Me kodo gindij, aba naj katcavo baro drom mashkar le duj gruppura. Ande Romania si o legmajbaro romano populaciovo, thaj patyav, na veletlenoj. Sejduj groppo kade tordyol opre, numa kodo na, hoj le rom varikana sluga sas. Bare fimiliji si, kaj vi o durutno nyamo pasha amende si, thaj patyan ande jekhavrenge.

________________________________________
[1] manea – po Balkanicko thaj romani muzhika khetane, thaj ande nashile desh bersh favoritno

További cikkek a rovatból
Amende pe angluno than si: Budai Zsanett, kon e Aldi zhuvlyaki romnyi kamlas te avel Amende pe angluno than si: Budai Zsanett, kon e Aldi zhuvlyaki romnyi kamlas te avel
Ande peske bishe bersha phirel e shukar romani shej, kon bares kamel te kiravel, thaj but kurke pe kodo sas, hoj voj te avla e angluni le Aldi boltake romnyake. Sunusaras, ba na la alosardine le zhene, de vi kade chi bunul, hoj zumadas ando tevevo. Voj kade dikhel pe peste, sar jekh edyseruvno, gavutni shej, kon akanak ande Peshta kerel butyi sar sociologushi. Kathe majna pale trubundas te pinzharel pesko romanipe, de pinzhardas vi bute romane iskiritorenca, makharenca, godyaver manushenca. Loshal peske trajoske, zhukarel hoj inke soske butya trubul te lasharel, kade ande cerra vrama zhal pesko internetosko blogo, kaj romane xabe sikavel ande.
Vorbisaripe Bordás Péter basszusgitaroshosa, kon jekh tashkasa pihrdas ande o Franciako them. Vorbisaripe Bordás Péter basszusgitaroshosa, kon jekh tashkasa pihrdas ande o Franciako them.
Muro papo primashi sas. Karing panzh bershengo somas, kana dasma jekh shukar cigni lavuta, ke kodo sas muro orokshego. Muro phral las, thaj inke pe kodo dyes mardas pe muro shero. Sar von phendine, but kerdine misto le zhenenge… - phenel lashe vojasa Bordás Péter basszusgitároshi, kana kodo pushelm, so xutyildas peske nepostar. – Kade, palpale te dikhav, vi me kade gindij. No, so te phanav inke pa mande? Akanak chaches pa kodo vorbij tuke, hoj kaj rakhadyilem, thaj kade majdur?
Zibano ande khanci Zibano ande khanci
Sas jokhvar jekh cigno grupporo, kon ande bari butyi linepe. Kodo gindinde, pa kdo virbina maj – khelipesa te sikaven -, pa soste le legmajbut zhene chi vorbon, vaj chi na zhanen khanchi pe kadi traba. Pa but thana avile kodol zhene, save rom, ungro, biboldo, khelara, gilyara, shavora khetane xutyildine, hoj po holokauszt (= porrajmos – le romen butyako- thaj xasajipesko legeri ingerdine) te seronpe.
Pala lende mukline o telepo
Tela efta bersh karing deshupanzh miji romengi situacia kerdyilas majlashi nais le teleposko opre dyinipesko programoske. Pe majbut than, kaj shtartolindas, le gazhe chi dikhline vojasa. Vi kado sas ande Tolna thaj ande Baranya medya, de sar gelas e vrama le gazhe majpalal avri aviline le romenca ande kadal gava.
Butyi thaj marno! Butyi thaj marno!
Bohkajipesko zhalipe shtartolindas khatar e Mishkolca zhi o Parlamento phujatar ande soste chorre, bokhale bibutyenge manusha zhan. Kaj o gruppo majbut foroske raja tordyindas kothe, kade phendine avri, hoj vi von kamen te boldaren o trajo. Misto le adovura phares trajon le cegura, thaj butyi naj ande le chorre gava.
Trajo ande murmunci Trajo ande murmunci
Andej Amerika pe kadal dyesa anda dudum kerde lampa, guglenca, thaj mashkara si. Amenda apal ande le zhene aven thaj zhan ande murmunci, memelyi phabaren, thaj duma den pa amare mule. Pinzharde rom pushlam, hoj lenge so jelentij le mulengo dyes, thaj kipura, muzhika, thaj filmosko kotor imbisaras.
Romani shtrategia thaj csehicko gruppo
Pala Balog Zoltán politikusheske bare vorba lashi muzhika shaj ashundam khatar jekh csehicko grupo, khatar o Gipsy.cz. Vi shaj zhanglamas, hoj ando Csehicko them chi kamen e romani muzhika, de vi kade o legmajfavoritno gruppo ande pengo them.
Blogok
Nótár Ilona blogja
És változunk Idősíkok között
Bogdán Péter blogja
Megmaradunk egymásnak örökre! Egy kisvárdi jány

Támogassa a Sosinet.hu-t!
Ajánló
1/3
Kövess minket
Partnereink
Támogatóink